Yıldızlar nasıl oluşur? Bir yıldızın serüveni nelerdir?

Yeni bir hikayenin başlangıcı olan yıldızlar...

Yıldızlar nasıl oluşur? Bir yıldızın serüveni nelerdir?

Yıldızlar Nasıl oluşur? Oluşum süreçleri nelerdir?

 

Yıldızların doğum yeri  "nebula" türkçe adıyla bulutsular ile başlamaktadır. Bulutsular uzayda yayılmış halde bulunan gazlar, helyum, hidrojen, toz ve diğer gazlardan oluşan bulutsu yapılardır. Gerekli koşullar sağlandığı zaman bu birçok gazın ve tozun karışımı olan bulutsulardan, yeni bir yıldız oluşur. Peki bu bulutsular nasıl oluşur? Bazı bulutsular süpernova patlamaları gibi sonucu ölmüş yıldızların kalıntılarından meydana gelmektedir.

 

Yıldızlar bulutsu(nebula) olarak bilinen yığınlar içerisinde sıkışarak ön yıldızları oluştururlar. Eğer bulutsular içerisindeki sıkışma olayı sırasında önyıldız ne kadar büyük kütleli olursa yaşam süresi de o kadar kısa olacaktır. Çünkü büyük kütleli yıldızların çekirdeklerinde daha büyük olan basınç, hidrojenin daha hızlı bir şekilde tüketilmesine neden olacaktır. En büyük kütleli yıldızlar maksimum birkaç milyon yıl yaşayabilmektedir.

Bulutsular dünyadan çıplak gözle görülme özellikleri sahiptir. En parlak bulutsulardan birisi Orion bulutsusunu görme imkanına sahibiz. Orion yaklaşık olarak 15 ışık yılı çapındadır ve gece çıplak gözle görülebilmektedir.. Dünya'ya en yakın bulutsu olarak bilinen, Orion yaklaşık 1.500 ışık yılı uzağımızda bulunmaktadır.

 

Peki Bulutsular Nasıl Oluşur?

Bir Nebula oluşmadan önceki hayatında bir yıldızdır. Bu yıldız büyüdükten sonra ya beyaz cüce ya nötron yıldızı ya da bir karadelik olur. Fakat bütün yıldızlar bunlardan biri olmadan önce, başta kırmızı süperdev haline gelcektir. Bu yıldızlar devasa büyüklükte oldukları için çekirdekten gelen basınç ve yüksek sıcaklıkla birlikte boşluğa gaz salarlar. Bu gaz salınımı oldukça büyük ve hızlıdır. Daha sonraları bu gazlar yakınlaşarak ve birleşerek bir gaz bulutu oluştururlar. Bu gaz bulutunun sıcaklığı 15.000 °C'den fazladır. Bu sıcaklık ve çeşitli basınçların etkisi ile Hidrojen ile tepkimeye girerek füzyon reaksiyonu başlatırlar. Gazların kütleçekim etkisiyle kümeleşmesinden nebula oluşur. Bu füzyon reaksiyonu yeni bir yıldızın ilk temelleridir. 

.Kaynak: NASA

 

Küçük kütleli yani sekiz Güneş kütlesinden az olan yıldızlar ömrünün sonuna doğru geldiklerinde içinde bulunan ağır elementleri yakmaya başlayacaklardır. Bu durum bu tarz yıldızların kırmızı devlere dönüşmesine yol açar ve ardından gezegenimsi bulutsulara dönüşür. Böylece geriye beyaz cüce olarak bilinen ölüme terkedilmiş bir yıldız kalır. (Bu aşamalara gelmeden Dünya'da yaşam çoktan bitmiş olacak)

Kalıntılardan Yeni Yıldızlar Nasıl Ortaya Çıkar?

Nova ve süpernovaların geride bıraktığı toz ve karışımlar nihayetinde çevredeki gaz ve tozla karışarak, yıldız ölümü sırasında ağır elementler ve kimyasal bileşiklerle zenginleşir. Sonunda, bu malzemeler geri dönüştürülür ve yeni yıldızlar ve gezegen sistemlerini oluşturur.

Tübitak'ın Bilim ve Teknik dergisinde bulunan poster güzel ve kısa bir şekilde özetlemiştir. İsteyenler buradan inceleyebilir.

 

 

 

KAYNAKLAR:

https://science.nasa.gov/astrophysics/focus-areas/how-do-stars-form-and-evolve

http://bilgioloji.com/pages/fen/astronomi/yildiz/nebula-nedir/

https://tr.wikipedia.org/wiki/Nebula

https://www.bilgiustam.com/nebula-nedir/